Trò chơi dân gian "Chi chi chành chành"

Lượt đọc: 22

"Chi chi chành chành" là bài đồng dao và trò chơi dân gian phổ biến của trẻ em Việt Nam. Bài thơ có lời gốc (hoặc biến thể) là: Chi chi chành chành/ Cái đanh thổi lửa/ Con ngựa đứt cương/ Ba vương lập đế/ Cấp kế đi tìm/ Ù à ù ập. Trò chơi rèn phản xạ, kết thúc khi người xòe tay "chộp" các ngón tay khác ở từ "ập".

Chi tiết về bài đồng dao:

Cách chơi: Một trẻ xòe bàn tay, các trẻ khác đặt ngón trỏ vào. Người xòe tay đọc bài đồng dao, đến chữ "ập" thì nắm tay lại. Những người khác phải rút tay nhanh trước khi bị nắm. Người bị nắm sẽ thay thế làm người xòe tay.
Ý nghĩa lịch sử (giả thiết): Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng bài đồng dao này là "mật thư" ghi lại các sự kiện lịch sử cuối thế kỷ XIX (1856-1888) khi Pháp xâm lược Việt Nam, triều đình nhà Nguyễn rối loạn:
- Cái đanh thổi lửa/nổ lửa: Pháp dùng súng/que diêm (hỏa lực).
- Con ngựa đứt cương/chết trương: Sự sụp đổ của quyền lực triều đình, đặc biệt là cái chết của vua Tự Đức năm 1883.
- Ba vương lập đế: Thời điểm triều đình rối loạn, chỉ trong thời gian ngắn có 3 vị vua lên ngôi (Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc).
- Cấp kế/Bắt dế đi tìm: Việc tìm kiếm, lập vua mới trong tình thế khó khăn.
Phiên bản phổ biến: Có nhiều biến thể như "Con ngựa chết trương", "Ba vương ngũ đế", "Ù à ù ập".